Conxita López Martín

Psicóloga colexiada G-2981 do COPG, membro do GIPCE, psicoterapeuta familiar e docente acreditada pola ATFM de Galicia

«Profe, puedo ir al baño»

«Profe, puedo ir al baño»

Colaboración nun artigo co periodista Luis Carlos Llera para La Voz de Galicia.

Excusas para no separarse del telefono móvil: «Profe, ¿puedo ir al baño?»

Docentes y Amtega imparten un taller en el IES Pedro Floriani de Redondela para dar pautas a las familias sobre el uso de las redes sociales

Luis Carlos Llera
15 feb 2026. Actualizado a las 05:00 h.

Los docentes alertan sobre el descontrol en el uso de las redes. «O problema é dar un movil aos fillos e non educalos», afirma Conxita López, psicóloga educativa y jefa de estudios del instituto Pedro Floriani de Redondela. El centro es pionero en formar a las familias y dar herramientas para que sus hijos sepan gestionar las pantallas y redes sociales. En un taller con el AMPA se analizan los riesgos del mundo digital y se explican las formas de proteger y acompañar a los menores en internet con una supervisión respetuosa. La iniciativa se llama Menores conectados y esta promovida por la Consellería de Educación.

Las claves las dan Conxita López y Manuel Rivas, empleado de Telefónica y subcontratado por la Axencia para a Modernización das Tecnoloxías de la Xunta, Amtega, que es la que hace esta labor didáctica a los centros que lo piden. En este caso ha sido la Federación de Anpas de Redondela y la del instituto las que solicitaron esta formación.

Rivas explica que en Galicia hay 250 asociaciones de padres y madres que han reclamado este taller para saber cómo abordar con sus hijos, sobre todos adolescentes pero también niños, el manejo de nuevas tecnologías y cómo hacer un uso correcto «no solo del móvil, sino de los videojuegos. No puede ser que unos padres regalen un videojuego a sus hijos y no establezcan buenos mecanismos de configuración que pongan límites». Este experto aconseja el uso del Family Link y tipos de filtros establecidos por IOS, Apple y otros «que son los que el Incibe recomienda».

Uno de los grandes problemas detectados es el uso de la inteligencia artificial para suplantar el rostro o el cuerpo de una persona con un desnudo. «El grooming (acoso y abuso sexual en redes) consiste en que un adulto se hace pasar por un menor en redes y juegos en línea». El tecnólogo asegura que el uso de aplicaciones debe ir en función de cada familia y del grado de madurez. «No todos los menores son iguales. Yo no aconsejo un horario concreto, eso lo debe ver cada familia. Lo importante es que usen la tecnología siempre a nuestro lado. Es mejor estar juntos en el salón usando el ordenador o el móvil a que el menor permanezca encerrado en su habitación».

Conxita López advierte que «hai anos que o profesorado compite cos móbiles para captar a atención do alumnado, tanto nas clases como en calquera outro recuncho do centro educativo. E a verdade é que os móbiles xa están en todas partes: aulas, corredores, patios… E, sobre todo, nos cuartos de baño».

López destaca que le preguntan a menudo: «Profe, ¿puedo ir al baño?». «O fan para coller o teléfono, chamar a casa, xogar un rato ou facer un vídeo co seu outfit. Na conserxería, os bedeis quedan sorprendidos cando aparecen os proxenitores, sen que ninguén os avisara, para recoller aos seus fillos e fillas»

La jefa de estudios del Pedro Floriani señala que «a Consellería limita o uso dos móbiles nos centros a fins pedagóxicos e didácticos, confiando en que sexamos nós, profesorado e equipos directivos, quen axudemos a regular o seu uso. Non obstante, son as familias quen lles entregan estes dispositivos ao alumnado, e tamén elas teñen un papel importante á hora de marcar límites». Conxita López defiende un buen enfoque: «Quizais a pregunta que debemos facernos é como estes dispositivos tecnolóxicos poden contribuir a enriquecer de forma axeitada o proceso de ensino-aprendizaxe».

«Ha habido casos de suicidio de adolescentes por un mal uso de los chats»

El presidente de las anpas de Redondela aboga por limitar el tiempo de exposición a Tik Tok e Instagram a una hora al día

Tras las quejas de profesores y padres a principio de curso porque la antena wifi no funcionaba correctamente en todas las zonas del instituto Pedro Floriani, el centro ya puede impartir enseñanzas a través de las tabletas y otros dispositivos. El instituto es uno de los pioneros con el programa Edixgal. El presidente de la Asociación de Nais e Pais de Alumnos (Anpa), José Manuel Lago, organizador de la actividad de formación en tecnologías para padres, junto a la dirección del centro, dice que este año en el instituto se emplea un sistema híbrido. «Fue un error de concepto eliminar los libros por completo».

Lago tiene dos hijas adolescentes y les supervisa el tiempo de uso para que «no estén enganchadas a Tik Tok o Instagram». «Con una hora de móvil al día es suficiente. Tienen que estudiar y hacer otras actividades. Con los móviles hay un problema de salud mental porque aplicaciones como las que he mencionado están pensadas para enganchar y provocar adicción». Por eso los padres mantienen «una batalla con sus hijos. Hay que limitar el uso de las redes para que tengan un crecimiento saludable». Defiende que haya controles eficaces sobre ChatGPT y otros portales de inteligencia artificial ya que cuando empezaron hubo casos de suicidio de adolescentes por los consejos que daba la IA al preguntar. «Creo que ahora ya no pasa porque el chat no responde».

«Temos que poñer límites ao uso das pantallas e ser conscientes dos riscos dixitais que existen»

«Temos que poñer límites ao uso das pantallas e ser conscientes dos riscos dixitais que existen»

Obradoiro para familias sobre educación dixital, ciberseguridade e uso seguro das pantallas dirixido a familias con fillos e fillas de entre 10 e 18 anos de idade.

EXTRACTO DO PODCAST:

Maria Xesús Queimaliños
12/02/2026

O IES Pedro Floriani acolle este xoves ás 19:00 horas un obradoiro para familias sobre educación dixital, ciberseguridade e uso seguro das pantallas dirixido a familias con fillos e fillas de entre 10 e 18 anos de idade. No Obradoiro abordaranse cuestións de actualidade como a educación dixital, a ciberseguridade e a privacidade, así como o uso responsable das pantallas e a necesidade de establecer límites no tempo que os e as adolescentes pasan nas redes sociais. Inscrición neste enlace.

Un de cada tres rapaces e rapazas conéctanse ás redes sociais máis de catro horas ao día, porcentaxe que se incrementa na fin de semana. Unha cuestión que preocupa ás familias e tamén á comunidade educativa porque son conscientes de que o emprego excesivo de pantallas e, en particular, de plataformas dixitais poder repercutir negativamente no rendemento académico e na capacidade de concentración e atención dos menores. A maiores, existen unha serie de riscos asociados aos medios dixitais como poida ser a privacidade ou o acceso a contidos non recomendados para esas idades.

De todo isto falarase na xornada de hoxe no obradoiro organizado pola Federación de Anpas en colaboración co IES Pedro Floriani no que participarán Manuel Rivas, representante de Amtega (Axencia para a Modernización Tecnolóxica de Galicia) e Conxita López, psicóloga educativa e xefa de estudos do Instituto.

O obradoiro abordará cuestións fundamentais para o acompañamento das familias no ámbito dixital. Falarase dos riscos dixitais para os menores, como establecer límites e promover hábitos saudables, a xestión do tempo de pantalla, supervisión respectuosa e acompañamento parental e os recursos e ferramentas de protección. Tamén se abordarán as prácticas coas novas tecnoloxías no contexto educativo e no programa Edixgal.

Neste sentido, a psicóloga do centro explica que os e as nenos chegan xa ao instituto maioritiariamente cun móbil na man algo que considera “completamente innecesario”. Recomenda en todo caso que exista un decálogo de uso asinado pola familia. Alerta tamén das consecuencias que se están observando no alumnado: falta de atención, interferencia no rendemento académico ou posible adicción ao móbil.

A asistencia é gratuita, pero precisa inscrición previa

«Pórtate bien, los Reyes Magos te vigilan»

«Pórtate bien, los Reyes Magos te vigilan»

Colaboración nun artigo coa periodista Cinthya Martínez para La Voz de Galicia.

«Pórtate bien, los Reyes Magos te vigilan»: por qué el chantaje a los niños no es la mejor estrategia educativa

Aunque pueden resultar frases inocentes, para aquellos pequeños más sensibles, sentir que están siendo vigilados constantemente puede provocar ansiedad, inquietud e inseguridad

C.MARTINEZ
04 ene 2026. Actualizado a las 05:00 h.

Empieza la cuenta atrás para que Melchor, Gaspar y Baltasar lleguen a los hogares de todos los niños. «Pórtate bien, que si no, no vienen los Reyes Magos», «cuidado, que te están vigilando». ¿Les suenan las frases? Son bastante típicas de estas fechas y esconden una realidad: el chantaje a los niños. «Aunque nos cueste admitirlo, se han transmitido de generación en generación y pueden considerarse como tal», avanza Sara Tarrés, psicóloga infantil y familiar. Aunque la experta reconoce que muchas veces se dicen sin pensar, desde el piloto automático, «el hecho de que estén culturalmente normalizadas no elimina su impacto emocional, por lo que conviene detenernos a reflexionar».

Concuerda Conxita López Martín, psicóloga educativa, miembro de la junta directiva da Sección de Psicoloxía Educativa del Colexio Oficial de Psicoloxía de Galicia (COPG): «É xogar con algo que para eles é profundamente simbólico e máxico». Según sus palabras, cabe recordar que los pequeños están muy activados durante las vacaciones: sin clases, fuera de la rutina, con muchos estímulos, regalos y visitas de familiares, «coincidindo ademais cun período de múltiples ocupacións para o resto de membros da familia».

Puede resultar una frase inocente y, en muchas ocasiones, lo es. «Pero para algúns nenos e nenas, especialmente os máis sensibles ou perfeccionistas, sentir o ollo omnipresente dun Rei Mago enriba deles, ou simplemente a idea de pensar que están vixiados durante todo o tempo, pode causar ansiedade, inquedanza e inseguridade, e mesmo chegar a provocar pesadelos», amplía la psicóloga. Por eso, no es conveniente usar la idea de vigilancia constante como herramienta de control. «Xa que o medo pode conseguir unha obediencia puntual, pero non contribúe a construír seguridade emocional nin unha aprendizaxe significativa nos menores».

«Este impacto es especialmente relevante en la infancia temprana y media, aproximadamente hasta los siete u ocho años, que es cuando más las usamos para tratar de controlar su comportamiento», sostiene Tarrés. Justo en estas edades es cuando los niños entienden el lenguaje de una forma muy literal. «El mundo simbólico y real se entremezclan con facilidad, de modo que la idea de que ‘‘alguien te está mirando y juzgando si te portas bien o mal’’ puede generar angustia. Aunque para los adultos forme parte de la magia, en algunos casos genera miedo, inquietud, inseguridad, en definitiva, malestar emocional», añade.

Una estrategia educativa poco efectiva y con contradicciones

Además de ser un chantaje, este tipo de técnicas son, en palabras de Martín, nada efectivas. «Pretender que se porten ben usando a ‘‘autoridade máxica’’ dos Reis Magos de Oriente non é boa idea, porque estamos trasladando a responsabilidade de educar a alguén alleo ao núcleo familiar, como se os propios proxenitores non tiveran suficiente capacidade para poñer límites, acompañar, soster emoción e corrixir aos pequenos».

Los Reyes Magos están atentos a los niños, pero durante todo el año. «Precisamente estes días, cando os cativos están máis inquedos, carece de sentido que os Reis Magos se fixen só no comportamento destas datas, esquecendo o do resto de días que transcorreron no ano», considera Martín. Lo que importa es el proceso. «Valorar as accións positivas que realizaron ao longo de todo o ano, e non xulgar só a súa conduta durante as vacacións de Nadal».

Tanto este tipo de chantajes, como las amenazas, recompensas condicionadas o el miedo, no son buenas estrategias para controlar el comportamiento de los más pequeños. «Se os pequenos obedecen máis por temor que por comprensión, ou se amosan resistencia, ansiedade ou inseguridade fronte as nosas indicacións, pon de manifesto a necesidade de reflexionar sobre o noso estilo educativo e sobre o ambiente emocional que se respira na casa e na familia», expone. «Resulta moito máis adecuado ensinar que portarse ben non é para recibir agasallos, senón por respecto, coidar dos demais e asumir responsabilidades. Deste xeito, a motivación procede do propio comportamento e non do medo nin da expectativa de obter unha recompensa», añade.

Asimismo, no olvidemos que los niños perciben contradicciones: ven que otros niños reciben regalos independientemente de cómo se hayan comportado, lo que genera inevitablemente confusión. «Se preguntan cómo es posible que niños que “se han portado mal” reciban muchos regalos, mientras que ellos, aun habiéndose esforzado por portarse bien, tal vez no reciben lo que esperaban», considera Tarrés.

¿Una recompensa material?

Es difícil no caer en el materialismo cuando vivimos rodeados de estímulos constantes que nos empujan a ello. «Sí, a veces se nos va de las manos y compramos en exceso, en un contexto social que fomenta la compra impulsiva y la idea de que más es mejor», lamenta Tarrés. Gusta mucho ver la cara de ilusión de los pequeños cuando abren regalos. «Y es comprensible que queramos que los Reyes Magos les traigan todo cuanto piden y más. Sin embargo, conviene preguntarnos qué función cumple el regalo y qué recuerdo queremos que el niño conserve de estos días. Cuando hay demasiado, el valor emocional se diluye y el disfrute se dispersa». La psicóloga recomienda pensar y valorar las compras en estas fechas. «Un regalo pensado, ajustado a su momento evolutivo y acompañado de tiempo y presencia, suele tener un impacto mucho más significativo», opina Tarrés.

Portarse bien no debe ser sinónimo de más regalos. «Senón por respecto, coidar dos demais e asumir responsabilidades. Deste xeito, a motivación procede do propio comportamento e non do medo nin da expectativa de obter unha recompensa», remarca Martín. Melchor, Gaspar y Baltasar no solo se fijan en lo material. «Os Reis Magos tamén poden deixar unha breve carta recoñecendo avances dos rapaces, cousas boas que fixeron e sinalando con agarimo aquelas nas que se pode mellorar. Poden centrarse nas condutas positivas, en lugar de aquelas negativas, que nos molesta ou desagradable para as persoas adultas», amplía.

Lloros y angustia en la cabalgata, la otra realidad

La cabalgata de Reyes está pensada para ser un momento mágico tanto para los niños, como para muchos adultos. «Pero tamén pode suceder que algúns nenos e nenas non a sintan do mesmo xeito. As aglomeracións, o ruído, a presenza de personaxes pouco habituais, empurróns para coller os caramelos e o medo a perder a súa familia de vista poden resultar experiencias inquietantes e xerar incomodidade ou rexeitamento. Incluso poden evitar asistir se gardan lembranzas pouco agradables doutros anos», reflexiona la miembro del COPG. «Cuando un niño llora o se niega a acercarse, a sentarse o a entregar la carta, lo más importante es mantener la calma. Mostrar disgusto, decepción o insistir en exceso solo aumenta su malestar y refuerza la idea de que debería hacer algo que le genera miedo», concuerda Tarrés.

Pero como adultos, se puede ayudar a gestionar ese miedo. «Acompañar en estos casos significa escuchar y respetar su vivencia: validar su miedo, transmitirle seguridad con palabras y gestos y no forzar la situación. Podemos intentarlo una vez, anticipar lo que va a pasar u ofrecer alternativas, pero si el niño no quiere, es importante saber respetar su rechazo», comenta Tarrés.

Ante todo, no conviene forzar la participación del niño si no le apetece. «O que realmente importa é respectar os seus sentimentos, buscar alternativas que lles resulten agradables e manter a ilusión destas datas sen exercer presión, permitindo que cada quen goce do Nadal ao seu propio ritmo, porque a verdadeira maxia está en sentirse escoitado, acompañado e seguro dentro da familia», concluye Martín.

 

«Temos que poñer límites ao uso das pantallas e ser conscientes dos riscos dixitais que existen»

Consellos para unhas vacacións saudables

Colaboración nun artigo coa periodista C. MARTÍNEZ para La Voz de Galicia sobre consellos vacacionais.

EXTRACTO DO ARTIGO:

Dúas expertas propoñen, para gozar do Nadal ao máximo sen esgotar as enerxías, actividades como un retiro dixital ou darlles máis valor ás nosas tradicións

C.MARTINEZ
17 dic 2025 . Actualizado a las 09:07 h.

Dentro duns días comezan as vacacións de Nadal. Un período festivo que implica tempo libre para saír da rutina e gozar. «Non a todas as persoas lles encantan estas festas, e non pasa nada», afirma Conxita López, mestra e membro do Colexio Oficial de Psicoloxía de Galicia (COPG).

Menos «scroll» infinito

«A televisión e as redes énchense de anuncios, mensaxes perfectas e moito brillo. E pode parecer que todo o mundo ten que ser feliz, mercar cousas ou vivir un Nadal de película, pero non é así» , remarca a profesional. Se notas que todo ese ruído te angustia, aconséllache que poñas un límite: «Menos scroll infinito e máis tempo real».

O Nadal, guste máis ou menos, ten algo bo: o tempo libre. Por iso, López propón un retiro dixital, desconectar do móbil. «Primeiro podes probar uns minutos sen pantallas, logo unha hora e, se te animas, un día enteiro». E con ese tempo que xa non dedicas á telefonía, prestar atención aos teus. «Pasa tempo cos avós, escoita historias que non saen en ningún libro. Xoga en grupo, pasea pola natureza ou visita a xente que queres».

E as tarefas escolares?

A psicóloga considera que tamén podes aproveitar para poñerte ao día con algunha tarefa escolar, pero puntualiza: «Sen estrés. Son vacacións, non un maratón». É dicir, que estas non supoñan todo o tempo libre das túas vacacións de Nadal.

Cóidate!

Para seguir con enerxía durante todas as vacacións, lembra coidarte. «Aproveitar para durmir ben, saír a airearte e comer con calma: cousas simples que axudan a manterse activo para facer plans», di López. Unhas pautas que subliña Rosaura Leis, catedrática de Pediatría e doutora no Hospital Clínico Universitario de Santiago (CHUS). «A saúde iníciase dende os primeiros anos de vida. Por tanto, a elección de estilo de vida que se faga agora será fundamental incluso para cando sexades maiores. Estas vacacións son boas para aproveitar para facer actividade física, durmir ben e coidar a alimentación», amplía.

Pon en valor a tradición

«É momento de recuperar a nosa cultura gastronómica, que é saudable e sostible. As familias, en xeral, estamos deixando de lado esta dieta por outras ricas en alimentos precociñados, azucre e graxas transaturadas», afirma Leis.

Os mellores mestres desa dieta, que se denomina atlántica pola nosa situación xeográfica, son os nosos maiores. «A dieta dos avós é saúde para nós», engade a catedrática de Pediatría. Por iso, axuda á familia preparando as típicas comidas de Nadal e propón pratos, como unha coliflor con patacas cocidas e bacallau. Puideches degustalo nalgunha ocasión? «É un prato moi bo no aspecto nutricional porque o peixe é fonte de omega 3», amplía Leis. Acórdate, iso si, de comer con moderación. «Soen ser días nos que as comidas duran moito tempo, copiosas, polo que é importante elixir un tamaño de ración adecuado».

Aceptas un reto?

López considera que, «se che vai o espírito rebelde», podes coller un catálogo de xoguetes e crear contraanuncios de Nadal. Tamén che anima a lanzarte a novos retos, como a papiroflexia, resolver pasatempos ou traballos manuais. «Rétate: cada día algo novo. Unha pequena misión diaria pode facer as túas máis divertidas. E xa que estamos, internet está chea de titoriais para aprender case que de todo: cociña, malabarismos, nós mariñeiros e incluso trucos coa bicicleta», suxire. O obxectivo é que ao acabar o día sintas que gozaches da xornada.

Un resumo do que podes facer

  1. Un retiro dixital. Conxita López recomenda desconectar do móbil uns minutos, unha hora... Poderías pasar un día sen el? «Menos “scroll” infinito e máis tempo real», di.
  2. Goza do tempo libre. O tempo libre, que de seguro que terás ao deixar o móbil a un lado, utilízao para estar cos teus, para xogar, facer exercicio, unha excursión pola natureza ou paseos.
  3. Durmir e comer. Para ter enerxía, non te esquezas de descansar o suficiente. Podes aproveitar estes días para non madrugar. E goza na mesa, pero con moderación: ollo coas comidas copiosas!
  4. Aprende tradición. Pasa tempo coas persoas maiores. Elas son as mellores mestras das tradicións que implican estas festas. E ten en mente isto: a dieta dos avós e saúde para nós.
  5. Rétate cada día. Podes lanzarte a novos retos cada día, unha pequena misión diaria para facer as vacacións máis divertidas: aprender novas habilidades, resolver pasatempos, traballos manuais. Goza!

 

Energía en vena

Energía en vena

Colaboración nun artigo coa periodista Nuria Safont para a revista Hola! sobre os valores fundamentais da vida e as relacións persoais.

EXTRACTO DO ARTIGO:

Nuria Roca comparte este valor fundamental en su vida y lo describe así: "Energía en vena"

La presentadora ha publicado recientemente un post en Instagram en la que comparte algo de su vida que le llena de energía

Nuria Safont
8 de agosto de 2025 - 15:08 CEST

“Energía en vena”, ha escrito Nuria Roca en su perfil de Instagram junto a una imagen en la que se la ve disfrutando de un día con amigos. Y no hay mejor forma de describir lo que se siente cuando compartes tiempo con personas a las que quieres, aquellas con las que no hace falta fingir, con las que todo fluye, con las que basta una mirada para entenderse.

Porque la amistad, cuando es sana, no solo acompaña: revitaliza, sostiene y transforma. Es una fuente de equilibrio emocional que nos ayuda a relativizar los problemas, a reencontrarnos con nosotras mismas y a sentirnos vistas tal y como somos. Pero no se trata de tener muchos amigos, sino de saber elegirlos bien. Las personas con las que decides compartir tu tiempo tienen un impacto directo en tu bienestar, tu autoestima y tu manera de enfrentarte a la vida.

Por eso, rodearte de quienes te suman —los que te impulsan, los que celebran tus logros sin competir, los que están cuando no brillas— es una de las decisiones más importantes que puedes tomar. No se trata de cantidad, sino de calidad. Porque cuando te rodeas bien, todo cambia: hay más calma, más alegría, más sentido. Lo que antes pesaba, ahora se lleva mejor. Y la vida, simplemente, sabe más a vida.

Hablamos con Conxita López Martín, psicoterapeuta familiar, psicóloga sanitaria colegiada y maestra, sobre por qué es tan importante tener buenos amigos, la conveniencia de elegir bien a las personas que te rodean y qué hacer cuando sientes que una relación deja de hacerte bien. Porque sí, también en la amistad hay vínculos que desgastan, y aprender a reconocerlos (y soltar) es tan importante como saber construir los que te hacen crecer.

¿Por qué es tan importante la amistad en la edad adulta?

“Desde la psicología y el enfoque sistémico, la amistad entre personas adultas es una pieza fundamental del entramado de relaciones que conforman nuestra vida y que nos ayudan a enfrentar las situaciones que se presentan”, explica Conxita López Martín.

Las amistades —señala— forman parte de redes más amplias, que incluyen la familia, el trabajo o la comunidad, y todas esas conexiones se influyen entre sí. “La amistad es mucho más que compartir momentos; es un verdadero sostén emocional que regula lo que sentimos, nos cuida y nos valida. En los momentos difíciles, buscamos a esas personas que nos escuchan de verdad, que están presentes y nos ofrecen otra mirada, diferente a la que podemos recibir de la familia o la pareja”.

Además, apunta algo muy revelador: “En las amistades, la persona muestra partes de sí misma que a veces no emergen en las relaciones familiares. Son espacios para experimentar roles, valores y formas de relación. Y eso influye en la construcción de la identidad y el sentido de pertenencia”.

López Martín también recuerda que la amistad no es algo estático: “Es un proceso vivo, dinámico y compartido. Se va tejiendo entre las personas, y lo que una aporta influye en la otra, y viceversa”. Hoy en día, incluso, el concepto de amistad se ha ampliado: “Su forma y significado cambian a lo largo de la vida y según el contexto cultural. Ahora también se construye en entornos a distancia, híbridos o completamente virtuales, donde se puede compartir intimidad y apoyo sin haber coincidido cara a cara”.

¿Cuáles son las características de una buena amistad?

Para que una relación de amistad sea saludable, deben darse ciertos elementos clave. Según la experta, una buena amistad es un vínculo estable, duradero, recíproco y flexible, que se adapta a las necesidades de cada persona según su momento vital.

“Es un espacio seguro donde podemos ser auténticos, mostrar quiénes somos realmente y expresar pensamientos y emociones con libertad, sin miedo a ser juzgadas”, destaca. Un entorno donde se construyen relatos compartidos que ayudan a entendernos y a crecer.

Pero además, una buena amistad debería integrarse de forma saludable con el resto de nuestras relaciones. “Por ejemplo, si una persona está en una relación de pareja tóxica o maltratadora, la amistad puede jugar un papel fundamental de alerta y protección. En esos casos, puede que la amistad no se integre con ese vínculo dañino, pero sí sea quien nos ayude a ver dónde estamos y cómo salir de esa situación”.

¿Cómo identificar una amistad tóxica?

No todas las relaciones nos hacen bien. Y aunque la palabra “tóxica” se usa con frecuencia, no siempre sabemos identificar cuándo estamos dentro de una. Conxita López Martín lo explica con claridad: “Una amistad tóxica es aquella que genera malestar y tiene un impacto negativo en nuestro bienestar emocional”.

Este tipo de relaciones suelen estar marcadas por la manipulación, el control o la exigencia de exclusividad. “A diferencia de una amistad verdadera, estas personas actúan en su propio beneficio. Suelen ser absorbentes y producen un gran desgaste emocional”.

Reconocerlas no es tan fácil. “A menudo confundimos su interés hacia la otra persona con su presencia permanente, incluyendo el contacto constante a través de redes sociales. Pero su compañía no nos alivia: nos agota”, señala.

Ante esto, la recomendación es clara: “Para liberarse de este tipo de relación es importante establecer límites, tomar distancia e incluso finalizar el contacto. Y si es necesario, buscar apoyo en otras amistades o en profesionales, como los psicoterapeutas familiares".

¿Por qué a veces cuesta tanto construir una red de amistades sólida?

A muchas personas adultas les cuesta ampliar o renovar su círculo social. La psicoterapeuta señala que las dificultades para establecer amistades sólidas pueden tener origen en la historia personal o en el funcionamiento de otras áreas de la vida. “Por eso, un primer paso puede ser fortalecer relaciones con personas ya conocidas, aunque no sean amistades aún”, sugiere.

También anima a buscar espacios compartidos, actividades o entornos donde haya posibilidad de conectar con personas afines. “El hecho de participar en contextos presenciales aumenta las posibilidades de forjar nuevas relaciones, que con el tiempo pueden convertirse en amistades”.

Y no olvida un aspecto clave: “Trabajar habilidades como la comunicación, la confianza y la gestión de límites es fundamental para que esas nuevas amistades puedan crecer y mantenerse en el tiempo”.

En cuanto a las redes sociales y el entorno digital, reconoce su potencial para conectar, pero advierte: “Hoy en día, las plataformas digitales abren nuevas formas de relación, incluso con personas a las que no conocemos en persona. Pero es importante aprender a manejar bien este tipo de vínculos para que sean sanos y auténticos”.

En este sentido, las relaciones digitales pueden convertirse en amistades reales, pero hay que tener cuidado. A veces son vínculos superficiales o basados en apariencias e incluso engaños, por eso es importante no idealizar conexiones que solo existen en línea. Por otro lado, aunque la inteligencia artificial puede acompañarnos y generar cierta interacción —por ejemplo, en plataformas como WhatsApp o Telegram—, nunca podrá reemplazar la profundidad, el cariño y el apoyo genuino que solo una amistad humana auténtica nos ofrece.

Cuidar bien las relaciones

En definitiva, la amistad es un pilar invisible que sostiene nuestra vida emocional y social, sin el cual nada sería igual. Las amistades forman parte de una red de relaciones que nos acompañan en los momentos felices y también en los difíciles, ayudándonos a crecer y a adaptarnos. Cuidar esas amistades es cuidar esa red de apoyo que nos sostiene en un mundo que cambia rápido y está cada vez más conectado digitalmente.

La amistad sigue siendo ese refugio auténtico donde encontramos cuidado y verdad. Como dice un refrán africano, “si quieres llegar rápido, camina solo; pero si quieres llegar lejos, camina acompañado”. La amistad es ese acompañamiento que nos sostiene, nos impulsa a crecer y nos ayuda a superar juntos los retos con fuerza y resiliencia.